• 1
  • 19
  • 2
  • 3
  • 4
  • 41
  • 5
  • 51
  • 6
  • 7
  • 8
  • P1010024
  • P8050120
  • Picture 026
  • khiar mazrae 3
  • khiar mazrae

آبیاری زیر سطحی سفالی_قسمت دوم

نوشته شده توسط مدیریت. ارسال شده در مقالات

شوري

دنياي شگرف و حيرت انگيز خاكها و آبهاي شور و لب شور گوشه اي ديگر از عظمت خلقت خداوند رحمان و رحيم است ، يكي از عنايات بزرگ خداوند به كشور ما و بسياري از كشورهاي خاورميانه و افريقا وجود كويرهاي متعدد است ، باران بسيار مناسب ( به ظاهر كم ) لطف الهي است و چنانچه با عقل و انديشه وخرد مورد بهره برداري قرار گيرد خواهيم فهميد كه نعمت خفيه خداوند كوير است . كوير و خاك شور ، آب شور ، انرژي بي نهايت خورشيدي ، انسان انديشمند امكان زندگي همراه با رفاه و امنيت را براي انسانها به ارمغان مي آورد ( قسمتي از حاصل سالها تحقيق و نتيجه گيري خود را در اختيار شخصي بنام مشهدي حسينعلي بهرامي در دانشگاه تربيت مدرس دادم و سايت هاي مختلفي را نيز در آنجا ايجاد كردم ، باشد براي بعد )

دوستان استحضار دارند كه ميزان نمكهاي موجود در خاك و آب درصد شوري آنرا بيان ميكند .عناصر شوري اعم از كلسيم ، پتاسيم ، منيزيم ، سديم به اضافه بي كربنات و كلريد ، سولفات مي باشند ضمن اينكه EC معياري است كه شوري با آن تعيين مي شود . هرخاك و يا آب شوري سديمي نيست بلكه به ظرفيت تبادل كاتيوني بستگي دارد ، ممكن است در يك خاك شور عنصرهاي منيزيم و كلسيم بيشتر باشد mg , ca معيارهاي تعيين شده نسبت جذب سديمي far و سديم قابل تبادل esp مي باشد كه متاثر از شرايط معمولي آبياري بكارگرفته شده و لحاظ ميگردند . درخصوص نيروي اسمز هم استحضار داريد هرچه خاك سديمي باشد نيروي اسمز كاهش يافته و از طرفي نيروي اسمزي گياه نيز متاثر از نيروي اسمز خاك و وجود شوري قرار مي گيرد ، اگر گياهان بتوانند غلظت مواد آلي درون خود را بالا ببرد قادر به جذب آب مي باشد درغيراينصورت و با وجود شوري محلول خاك و عدم توان گياه در جذب يون هاي شوري گياه دچار مشكل مي شود . موارد فوق را از اين جهت بيان نمودم كه ذهن دوستان تا حدودي به بحث شوري آشنا شود. اصولا" عوامل بازدارنده شوري عبارتند از : آب شور ، خاك شور ، ميزان و نوع شوري

حال ما با روش آبياري زيرسطحي عوامل بازدارنده فوق را به عوامل سازنده بلكه مطلوب درمي آوريم بيشترين بحث روي آب شور است ، كما اينكه اگر آب شيرين داشته باشيم ، شوري خاك تحت كنترل قرار خواهد گرفت . از طرفي ما قابليت سيستم را در آبهاي شور با EC بالا ملاك قرار مي دهيم و به شما خواهيم گفت كه چگونه مي توان بدون استفاده از كودهاي شيميايي بهترين سود را از خاك و آب شور برده و حتي آبهاي شيرين را با مقاديري آب شور مخلوط كنيم .

ابتدا اثر آبياري قطره اي را با استفاده از آب شور مورد بررسي قرار مي دهيم و دليل عدم بهره گيري از اين سيستم در ميليونها هكتار زمين شرق كشور چيست عليرغم كمبود منابع آب شاهد استفاده بي رويه در حد 000/40 متر مكعب درهكتار براي كشت پسته و انار و خربزه و ... مي باشيم اول اينكه شوري آب و تبخير بالا باعث ميگردد املاح سريعا" قطره چكان را مسدود و آبياري با مشكل مواجه گردد و ثانيا" تجمع نمك در انتهاي شعاع رطوبتي باعث ميگردد پس از قطع آبياريي يا بارندگي و خصوصا" برف ، مقادير فراواني نمك به حوزه ريشه وارد و با عث خشك شدن با غ و زراعت ميگردد از اين جهت امكان استفاده از آبياري قطره اي به شوره زار تبديل مي كند ، مگراينكه با آب باران و يا آب شيرين درجه بالا شستشو انجام گيرد تنها آبياري متداول با آبهاي شور آبياري غرقابي مي باشد . امكان استفاده از آبياري غرقابي با آب شور نيز محدود به گونه هائي مي باشد كه شورپسند باشند ، واژه مقاوم به شوري شايد                                   مناسب نباشد ، اين گياهان معمولا" قادرند حدي از شوري را ( يون هاي شور ) را در خود انباشته كنند و يا از طريق ريشه يا برگ در زمان رويش يا خزان آن را آزاد كنند . از طرفي استفاده از آب شور با ECثابت باعث ميگردد حد شوري در خاك و حوزه توسعه ريشه ثابت بماند و معمولا" شوري خاك از شوري آب بيشتر است دليل آن نيز اين است كه مقاديري نمك در لايه هاي رس باقي مي ماند ، هرچه خاك سبك تر باشد E‍C خاك به EC آب نزديكتر است ، رس كمتر ، نمك كمتر . صرفه نظر از گونه هاي شور پسند مانند پسته در باغباني ، جو و گندم در زراعت بقيه گونه ها قادر به تحمل شوري خاك در رطوبت پائين نيستند كما اينكه گونه هاي پسته و جوو گندم نيز قادر به تحمل شوري خاك تا EC مي باشند . و لذا براي امكان كشت گونه هاي زراعي شورپسند مانند هندوانه ، خربزه و ... دور آبياري را كاهش مي دهند تا متاثر از وجود رطوبت بالا نمكها تا حدودي تثبيت شده و ساير عناصر جذب و نيز مشكل زيادي در تنظيم اسمزي گياه فراهم نگردد . چنانچه امكان تامين آب شور كافي وجود داشته باشد مي توان پسته را با آب شور تا 000/30 EC نيز پرورش داد ، درحاليكه دور آبياري نبايد كمتر از رسيدن رطوبت خاك به زير 15% باشد چون در اين حالت انبوهي از نمك به طرف گياه حركت كرده و باعث خشك شدن سريع گياه مي شوند . در اين شرايط بايد باغ داراي زهكش نيز باشد و از آنجا كه وجود نمك باعث قليائيت خاك ميگردد و نيز خاك فاقد ساختمان مطلوب است زهكش نمكها را خارج و EC خاك را در حدEC آب نگاه داشته و با آب زهكش مي توان قطعه اي ديگر را آبياري و به همين شكل و متناسب با ميزان آب موجود زمينها را به زير كشت برده و چرخش جريان آب را از طريق زهكش و با اعمال آب مصرف شده ادامه داد .

آبياري زيرسطحي

در آبياري زيرسطحي دنياي ديگر است اول اينكه باتوجه به محدوديت مصرف آب كه حداقل 8/1 مي باشد ميزان نمكهاي واردشده به خاك معادل 8/1 آبياري غرقابي مي باشد ، به عبارتي با آبياري غرقابي 8 واحد نمك به خاك ميدهيم و ما 1 واحد در همين مرحله بسياري گياهان با همان آبياري اول و ميزان نمك واردشده به خاك خشك مي شوند درحاليكه 1 واحد را تحمل خواهند كرد . نكته ديگر آنكه در آبياري زيرسطحي به دليل ويژگي توزيع آب مقدار نمك واردشده به خاك در شعاع بيشتري و بصورت يكنواخت توزيع گشته و نيز رطوبت مناسب خاك مانع از حركت سريع نمكها خواهد شد ، هرچه رطوبت خاك ثابت و در حد 10% الي 20% باتوجه به بافت خاك باشد نمكها تثبيت و ساير يونها قابليت جذب پيدا كرده و گياه با استفاده از عناصر غذائي بدست آورده حيات خود را ادامه و يون هاي شوري را دفع ميكند ، مهم اين است كه گياه بتواند عناصر ديگر را نيز جذب و تنظيم اسمزي خود را داشته باشد . نكته ديگر در آبياري زيرسطحي افزايش عملكرد رويشي و زايشي در مقايسه با ساير روشها مي باشد . در اين حال مشاهده مي نمائيم نسبت عملكرد و كارآئي زمين حداقل 4 برابر افزايش يافته درنتيجه مقادير زيادي از نمكها را گياه جذب مي نمايد به عبارتي اگر شما در روش غرقابي و با عملكرد در هكتار براي 1 كيلو محصول 1 واحد منيزيم نياز داريد در سيستم زيرسطحي 4تا 5 واحد مينزيم نياز مي باشد و همانگونه كه اشاره گرديد در روش غرقابي ما 8 واحد منيزيم به زمين مي دهيم درحاليكه در روش زيرسطحي 1 واحد ( در هر دور آبياري ) و يا ساير عناصر مانند كلسيم ، پتاسيم و حتي سديم ، مقدار جذب سديم در بسياري موارد در آبياري زيرسطحي چندين برابرسايرروشهاي آبياري مي باشد . قبلا" اشاره گرديد يكي از عواملي كه باعث تخريب ساختمان خاك ميشود و پيوند بين رس و هوموس و همبندي را مانع مي شود كاهش رطوبت باعث از هم پاشيدگي پيوند شده و ذرات رس را از هوموس جدا و به هم فشرده مي سازد .

نكته :

صدها و هزاران دانشمند در سراسر جهان طي دهها و صدها تحقيقات علمي زيادي بر روي آب ، خاك ، رابطه آب و خاك ، گياه ، ميكروبيولوژي ، فيزيولوژي و ... انجام داده و نتايج تحقيقات خود را ارائه داده اند . امروز بدون اينكه قدمي علمي براي شناخت و سپس ارائه آن برداشته باشند جزوه اي را براي شما تدريس مي كنند كه نه خود آنها و نه شما قادريد آنرا عملي درك و اجرا نمائيد . فقط يك فرمول كتابي است اگر بخواهم مي توانم صدها فرمول و معادله براي شما ارائه دهم ، فلاكت كشاورزي كشور ما هم همين است آخرين مدارج را طي مي كنيم بعد مي فهميم قادر به كشت صد متر زمين نبوده و با يك سري آزمايشات دورانهاي گذشته مي گوئيم كود بدهيد ، سم بدهيد و ... كشاورزي تعريف مي كنيم و سم و زهر به مردم ميدهيم . حقير عليرغم عدم دسترسي به امكانات كافي آنچه به دست آورده ام ارائه نموده و سپس به شما كمك مي كنم تا با دراختيار گرفتن قطعات آبياري زيرسطحي خود به تحقيقات بيشتر ادامه دهيد ،

شناخت جمعيت ميكروبيولوژي خاك كار بنده نيست و كاري نيست كه در كشور ما انجام شده باشد ضمن اينكه نياز به مديريت متعهد علمي و اعتقادي دازيم و كار فراوان با امكانات لازم ،

زمانيكه عده اي از جزوه هاي دهها سال پيش نان مي خورند با هر پديده اي كه جهل تئوري آنها را زير سوال ببرد برخورد خواهند كرد ،

در سيستم آبياري زيرسطحي بسياري از نمكهاي غيرمحلول فيلتر مي شوند و هر چند گاهي انتهاي خط باز گذاشته شده و مقادير نمكهاي غيرمحلول تخليه مي شوند ، درحاليكه اين نمكها هرگز باعث انسداد منافذ و كاهش آبگذاري نخواهندشد ،

در نهايت ميزان و نوع نمكهاي آب اندازه گيري شده و پس از كشت و برداشت محصول ميزان نمك بجاي مانده در خاك و يا جذب شده توسط گياه ، ميزان شوري باقي مانده را مشخص مي كند ، از طرفي همانگونه كه اشاره گرديد گياهان نسبت به شوري علاقه مند ميگردند و پس از مدتي شورپسند شده و مقادير بيشتري از نمكها را جذب مي كنند . اين اقدام بايد بصورت بذرگيري انجام شود و چنانچه بذر گرفته شده از كشت سال اول را در سال بعد وبا EC بيشترآب با خاك كشت كنيم مشاهدده مي نمائيم گياه هيچگونه مشكلي از جهت شوري ندارد و به همين صورت تا نهايت قابليت تحمل شوري گياه ،

چنانچه لازم باشد مي توان بعد از دو تاسه سال كشت گونه هاي شورپسندتر را جايگزين نمود تا ميزان نمكهاي خاك كاهش يافته و با اعمال تناوب كشت جهت كنترل شوري تا حد امكان بهره برداري اقدام نمود ،

چنانچه ميزان شوري آب به حدي باشد كه گياه نتواند در برابر آن مقاومت كند اقدام به آبياري تكميلي هر چند سال يكبار نموده تا ميزان شوري را به حد مطلوب برسانيم ، از ديگر ويژگيهاي سيستم ابياري زيرسطحي در استفاده از آبهاي شور و همانگونه كه توضيح داده شد ويژگي توزيع رطوبت باعث افزايش جمعيت ميكروارگانيسم هاي شور پسند و تغييرات در ميكروارگانيسم هاي ديگر مي شود ، كنترل كلر در خاك از اهميت بالائي برخوردار مي باشد كمااينكه ميزان كلر خاك باعث نابودي ميكروارگانيسمهائي شده و جمعيت ماكروارگانيسم ها خصوصا" كرم هاي خاكي را نيز بشدت كاهش مي دهد ، كلر و سديم ،PH خاك ، موادآلي ، CO2 و نيتروژن (N) ، دما نيز در كنترل شوري بسيار مؤثر مي باشند . در آينده نزديك نمودار عملكرد محصولات را با خاكهاي شور و EC هاي مختلف ارائه تا شما دوستان نيز ضمن بهره مندي قابليتهاي طبيعت را آنگونه كه هست نه آنگونه كه مي دانيم بيشتر درك كنيد .

گاها" مطالبي در خصوص توليد بذرهاي مقاوم به شوري و خشكي از طريق مهندسي ژنتيك مي شنويد كه ضمن احترام به جويندگان علم عرض مي كنم به هيچ وجه تبعيت نفرمائيد ،

توليد گندم با30،000EC را 5 سال پيش در شرايط مزرعه انجام دادم و بذر آن نيز ارائه گرديد و موجود مي باشد ، توليد خيار گلخانه اي با EC10000-16000 توليد گوجه فرنگي باEC10000-20000 ، هندوانه، خربزه ،كلزا،گلرنگ با EC20000 و دهها محصول ديگر را سالهابه انجام رسانده و كمترين مشكلي نيز مشاهده نگرديد تلاش مي كنيم ظرف يكهفتهت اينده ، نمودارها را تقديم كنيم ضمن اينكه توليد آفتابگردان با 63% روغن ، گلرنگ با 48% روغن و ذرت با پروتئين 16% ، ماش با 46% و ... به سادگي امكان پذير بوده ، اين دستاوردهاي پرشكوه و بزرگ علمي ،باعث رنجش كوه ظلمت و جهل و تاريكي ، پول پرستي و خودكامگي شده ،

عناصر شوري در صورت اعمال مديريت علمي ابياري از عامل هاي بازدارنده در كشاورزي به عاملهاي توسعه كشاورزي تبديل ضمن اينكه باعث افزايش كيفيت محصول ، اعم از ماده خشك ، پروتئين و روغن مي گردد ،

جايگاه زندگي با رفاه و امنيت در آينده نزديك كوير خواهد بود شايد امروز متأثر از عقب ماندگي و استفاده از مديران نالايق در هدايت امور اجرائي در پاره اي بخشها خصوصا" حساسترين و با اهميت ترين ركن پايدار و استراتژيك كشاورزي صدمات جبران ناپذيري رامتحمل مي گرديم ولي ديري نخواهد پائيد به دنبال اين علم دور دنيا بگرديم ،

متأسفم از اينكه قشري از جامعه ما با تفكر زمان جاهليت دادن روزي انسانها را بصورت سنتي و بدون تلاش و انديشه و ظيفه خداوند مي دانند و صرفا" باران باريدن را نعمت قلمداد مي كنند و اين تفكر باعث گرديد هرگز كشاورزي را بعنوان يك نهاد علمي قلمداد نكرده و آنرا جدي نگيريم ، امروز چوب چنين انديشه خطائي را ملتي مي خورند كه هنوز از عمق فاجعه روبه فزون هيچ اطلاعي ندارند ،

قبلا" نيز اشاره كردم هيچ دشمني در كشور ما قادر نبود و نيست اينگونه يك كشور را از بخش كشاورزي به چالش بكشاند ، ده سال پيش امروز را به روشني تعريف كردم ،و خدا به داد برسد ،

امروز شاهد روشن شدن دروغ پردازي هاي ديروز درخصوص خودكفائي گندم ، برنج ، ذرت ،دانه هاي روغني ، گوشت ، مرغ و ... هستيم . (دروغ مي گويند عين راست )

از مدتي پيش به جان مراتع افتاده بودند و بسياري مراتع را نابود كردند ، دوباره براي پوشش دروغ ديگر مي گويند : تغيير كابري اراضي تحت عنوان كشت بادام و زيتون و ... ، فرسايش بيداد ميكند ،

 1

2

3

44

5

11

22

33

44

55

111

222

333

444

555